27/01/2026
Có một tình huống mà tôi gặp đi gặp lại ở rất nhiều nhà xưởng: công nhân phản ánh không khí nóng, mùi khó chịu lâu tan, nhưng ban quản lý lại nghĩ “quạt vẫn chạy, chắc không sao”. Chỉ đến khi năng suất giảm, người lao động mệt mỏi, hoặc một chiếc quạt hút bất ngờ cháy motor giữa ca sản xuất, mọi người mới giật mình đặt câu hỏi: “Có phải hệ thống quạt hút đang có vấn đề?”
Thực tế, đa số sự cố này không đến từ việc chọn sai quạt, mà đến từ bảo trì quạt hút nhà xưởng không đúng cách hoặc bị bỏ quên quá lâu.
Bài viết này sẽ chia sẻ quy trình bảo trì quạt hút nhà xưởng giúp tăng lưu lượng gió, dựa trên kinh nghiệm thực tế khi làm việc với các xưởng may, xưởng cơ khí, nhà máy sản xuất liên tục nhiều ca. Mục tiêu không phải lý thuyết, mà là giúp bạn nhận ra vấn đề – hiểu nguyên nhân – và áp dụng giải pháp phù hợp.
Một hiểu lầm rất phổ biến: “Quạt chưa hỏng thì chưa cần bảo trì.”
Nhưng với quạt hút công nghiệp, lưu lượng gió suy giảm âm thầm chứ không “chết” ngay.
Qua nhiều lần kiểm tra thực tế, tôi thấy các nguyên nhân lặp lại rất rõ:
Bụi bẩn bám dày trên cánh quạt → cản gió
Dây curoa chùng → tốc độ quay giảm
Ổ bi khô mỡ → ma sát tăng, motor phải gồng
Đường ống bị tắc cục bộ → áp suất tăng, gió không thoát được
Kết quả là:
Quạt chạy tốn điện hơn
Hiệu quả hút giảm 20–40%
Tuổi thọ motor giảm đáng kể
👉 Đây chính là lý do bảo trì quạt hút nhà xưởng không chỉ là việc kỹ thuật, mà là bài toán chi phí dài hạn.
Trước khi nói đến quy trình, hãy nhìn vào những dấu hiệu rất “đời” sau. Nếu bạn thấy quen, rất có thể hệ thống của bạn đang cần bảo trì ngay:
Không khí trong xưởng lâu thoát, dù quạt vẫn hoạt động
Quạt phát ra tiếng ồn lạ, rung mạnh hơn trước
Motor nóng nhanh, có mùi khét nhẹ
Công nhân than nóng, khó chịu dù thời tiết không quá cao
Hóa đơn tiền điện tăng nhưng sản lượng không đổi
Những dấu hiệu này hiếm khi xuất hiện đơn lẻ. Thường khi bạn nhận ra, hệ thống đã xuống cấp một thời gian.
Feature: Kiểm tra toàn bộ hệ thống trước khi can thiệp
Advantage: Tránh sửa sai chỗ, tiết kiệm thời gian
Benefit: Xác định đúng “nút thắt” làm giảm lưu lượng gió
Trong một xưởng gỗ tôi từng hỗ trợ, ban đầu họ định thay quạt mới vì “hút yếu”. Nhưng sau khi khảo sát, vấn đề nằm ở đường ống bị mùn gỗ bít gần 30% tiết diện. Sau khi vệ sinh, lưu lượng gió tăng rõ rệt mà không cần thay quạt.
Khi khảo sát, cần chú ý:
Tình trạng quạt (rung, ồn, nhiệt)
Đường ống hút – xả
Lưu lượng gió thực tế so với thiết kế ban đầu
Môi trường làm việc (bụi, dầu, hơi nóng…)
Đây là bước đơn giản nhưng bị bỏ qua nhiều nhất.
Sau 6–12 tháng vận hành:
Bụi, dầu, hóa chất bám lên cánh
Hình dạng khí động học của cánh bị phá vỡ
Gió bị “xé”, không tạo được áp suất hút tốt
Chỉ cần:
Tháo quạt
Vệ sinh đúng cách (không làm biến dạng cánh)
Cân bằng lại nếu cần
👉 Trong nhiều trường hợp, lưu lượng gió tăng lại 15–25% chỉ sau bước này.
Feature: Đảm bảo tốc độ quay đúng thiết kế
Advantage: Quạt hoạt động ổn định, ít hao tổn
Benefit: Hút mạnh hơn mà không tăng công suất điện
Một xưởng may mà tôi từng làm việc có quạt chạy 24/7. Sau gần 2 năm, dây curoa chùng đáng kể. Quạt vẫn quay, nhưng tốc độ giảm gần 10%, kéo theo lưu lượng gió giảm tương ứng.
Việc cần làm:
Kiểm tra độ chùng dây
Thay dây đã mòn
Căn chỉnh đồng trục chính xác
Ổ bi khô mỡ là “kẻ thù thầm lặng” của quạt hút.
Hậu quả thường gặp:
Rung
Ồn
Motor nóng
Cháy vòng bi → dừng máy đột ngột
Bảo trì đúng cách giúp:
Giảm tải cho motor
Quạt quay “nhẹ” hơn
Lưu lượng gió ổn định lâu dài
Feature: Đảm bảo nguồn cấp ổn định
Advantage: Tránh sụt áp, quá dòng
Benefit: Quạt đạt công suất thiết kế, không “đuối lực”
Đừng chỉ nhìn quạt, hãy nhìn cả:
Điện áp thực tế
Tình trạng dây dẫn
Rơ-le, contactor
Có những trường hợp quạt hút yếu không phải do cơ khí, mà do nguồn điện không ổn định.
Sau khi hoàn tất:
Đo lại lưu lượng gió
So sánh trước – sau
Ghi nhận thông số để theo dõi lâu dài
Đây là bước giúp bạn biến bảo trì từ “xử lý sự cố” thành “quản lý hệ thống”.
Không có con số “chuẩn cho mọi nơi”, nhưng theo kinh nghiệm thực tế:
Môi trường bụi, dầu, nhiệt cao: 3–6 tháng/lần
Môi trường trung bình: 6–12 tháng/lần
Quạt chạy liên tục nhiều ca: nên kiểm tra ngắn hạn thường xuyên
Quan trọng hơn cả là:
Bảo trì theo tình trạng thực tế, không chỉ theo lịch.
Không khí trong xưởng thông thoáng hơn
Công nhân làm việc thoải mái, ít mệt
Giảm tiêu thụ điện năng
Hạn chế dừng máy đột ngột
Kéo dài tuổi thọ quạt và motor
Nói ngắn gọn: Chi phí bảo trì luôn thấp hơn chi phí sửa chữa và gián đoạn sản xuất.
Nếu bạn từng nghĩ bảo trì quạt hút nhà xưởng chỉ là việc “khi hỏng mới làm”, thì hy vọng sau bài viết này, góc nhìn đó đã thay đổi. Một quy trình bảo trì đúng không chỉ giúp tăng lưu lượng gió, mà còn bảo vệ cả con người, thiết bị và hiệu quả vận hành của nhà xưởng.
Nếu bạn đang quản lý hoặc vận hành nhà xưởng, hãy thử dành thời gian đánh giá lại hệ thống quạt hút hiện tại. Đôi khi, chỉ cần vài điều chỉnh nhỏ, bạn sẽ thấy sự khác biệt rất rõ trong môi trường làm việc hằng ngày.
(1)-large.webp)
Chia sẻ
