21/01/2026
Có một câu nói tôi thường nghe từ các quản đốc xưởng: “Máy chạy lâu thì ồn là chuyện bình thường thôi.”
Thực tế, chính suy nghĩ này đã khiến không ít doanh nghiệp phải trả giá bằng chi phí sửa chữa lớn, dừng chuyền sản xuất đột ngột, thậm chí tai nạn lao động.
Một buổi chiều cách đây vài năm, tôi được mời đến khảo sát một xưởng gia công cơ khí. Người quản lý nói rằng công nhân than phiền tiếng ồn máy sản xuất ngày càng lớn, nhưng vì máy vẫn chạy được nên họ chưa ưu tiên xử lý. Khi đứng cạnh máy chỉ vài phút, tôi hiểu ngay vấn đề: âm thanh không còn “đều” mà gắt, dội, có nhịp bất thường. Đó không còn là tiếng ồn thông thường – mà là dấu hiệu cảnh báo hư hỏng.
Nếu bạn đang gặp tình huống tương tự:
Máy chạy càng lâu càng ồn
Tiếng kêu thay đổi theo tốc độ
Công nhân mệt mỏi, khó tập trung
Vòng bi, bánh răng hỏng nhanh hơn trước
… thì bài viết này dành cho bạn.
Chúng ta sẽ cùng đi sâu vào vì sao tiếng ồn máy sản xuất tăng dần theo thời gian, đâu là những nguyên nhân phổ biến nhất, và quan trọng hơn: làm gì để xử lý đúng trước khi sự cố nghiêm trọng xảy ra.
Nhiều người nhìn tiếng ồn chỉ ở góc độ môi trường làm việc. Nhưng với người làm kỹ thuật lâu năm, tiếng ồn là ngôn ngữ của máy móc.
Khi máy mới lắp đặt:
Âm thanh thường đều
Không có tiếng gõ, rít hay va đập
Người đứng gần vẫn chịu được
Sau một thời gian vận hành, nếu bạn nhận thấy:
Âm lượng tăng dần
Xuất hiện tiếng kim loại cọ sát
Có tiếng “lạch cạch”, “rè rè”, “ù ù”
… thì đó là lúc máy đang “kêu cứu”.
Vấn đề nằm ở chỗ: nếu bỏ qua giai đoạn này, tiếng ồn sẽ không dừng lại ở mức khó chịu – nó sẽ kéo theo hư hỏng cơ khí, giảm tuổi thọ thiết bị và rủi ro an toàn.
Không có bộ phận cơ khí nào “miễn nhiễm” với mài mòn.
Sau thời gian vận hành, những thay đổi thường gặp gồm:
Khe hở tăng lên
Bề mặt tiếp xúc không còn nhẵn
Các chi tiết không còn ăn khớp hoàn hảo
Khi đó, thay vì chuyển động êm ái, các bộ phận bắt đầu:
Va chạm nhẹ
Trượt không đều
Phát sinh dao động
👉 Trong một nhà máy đóng gói, chỉ sau 18 tháng, tiếng ồn của hệ truyền động tăng rõ rệt. Kiểm tra cho thấy bánh răng mòn không đều, tạo ra tiếng gõ nhịp theo vòng quay.
Nếu phải chọn nguyên nhân hàng đầu gây tiếng ồn máy sản xuất, tôi sẽ không ngần ngại nói: vòng bi.
Mỡ bôi trơn bị khô hoặc nhiễm bẩn
Bề mặt lăn bị rỗ, trầy xước
Lắp đặt sai kỹ thuật từ ban đầu
Khi vòng bi bắt đầu hư:
Tiếng rít nhẹ lúc đầu
Sau đó là tiếng gào hoặc ù
Cuối cùng là tiếng gõ rõ rệt
Điều nguy hiểm là nhiều vòng bi vẫn quay được dù đã phát tiếng ồn lớn, khiến người vận hành chủ quan.
Máy móc không đứng yên suốt đời. Sau nhiều chu kỳ:
Nền móng có thể lún nhẹ
Bu lông giãn nở
Khung máy biến dạng nhỏ
Những thay đổi này khiến:
Trục không còn đồng tâm
Khớp nối làm việc lệch
Lực truyền động không đều
Hệ quả: rung tăng → tiếng ồn tăng theo.
👉 Một hệ thống bơm công nghiệp tôi từng khảo sát có tiếng ù rất lớn. Sau khi căn chỉnh lại trục bằng thiết bị laser, tiếng ồn giảm thấy rõ dù chưa thay bất kỳ linh kiện nào.
Bôi trơn không đúng là một “sai lầm kinh điển”.
Những tình huống tôi gặp rất thường xuyên:
Bôi mỡ quá nhiều, gây khuấy mỡ
Dùng sai loại mỡ cho tốc độ cao
Quên chu kỳ bảo dưỡng
Khi ma sát tăng:
Nhiệt độ tăng
Bề mặt kim loại tiếp xúc trực tiếp
Tiếng ồn xuất hiện như hệ quả tất yếu
Tiếng ồn lúc này không phải ngẫu nhiên – nó là âm thanh của ma sát và tổn hao năng lượng.
Có những trường hợp:
Máy mới
Linh kiện còn tốt
Nhưng vẫn rất ồn
Nguyên nhân nằm ở cộng hưởng.
Khi tần số rung của máy trùng với tần số riêng của:
Khung
Bệ
Nhà xưởng
… âm thanh sẽ bị khuếch đại, tạo cảm giác ồn hơn nhiều so với thực tế.
Đây là lý do vì sao cùng một máy:
Đặt chỗ này thì êm
Đặt chỗ khác lại rất ồn
Tiếng ồn máy sản xuất không chỉ gây khó chịu. Nó kéo theo:
Mệt mỏi cho người lao động
Giảm tập trung
Nguy cơ tai nạn
Tăng chi phí bảo trì
Quan trọng hơn, tiếng ồn thường xuất hiện sớm hơn hư hỏng nghiêm trọng. Nếu biết lắng nghe và xử lý kịp thời, bạn có thể tránh được:
Hỏng trục
Vỡ ổ
Dừng chuyền bất ngờ
Feature: Nhận diện âm thanh bất thường
Advantage: Xác định đúng nguồn gây ồn
Benefit: Tránh sửa sai chỗ, tiết kiệm chi phí
Hãy chú ý:
Tiếng ồn liên tục hay theo chu kỳ?
Thay đổi theo tốc độ hay tải?
Xuất hiện ở đâu rõ nhất?
Đây là bước đầu tiên nhưng cực kỳ quan trọng.
Đừng chờ vòng bi “chết hẳn” mới thay.
Nghe tiếng
Đo nhiệt
Kiểm tra mỡ
Chỉ cần xử lý sớm, bạn có thể giảm đáng kể tiếng ồn và kéo dài tuổi thọ thiết bị.
Căn chỉnh đúng giúp:
Giảm rung
Giảm tiếng ồn
Giảm tải cho vòng bi và khớp nối
Đây là giải pháp mang lại hiệu quả rõ rệt nhất trong nhiều nhà máy mà tôi từng làm việc.
Đúng loại
Đúng lượng
Đúng thời điểm
Bôi trơn tốt không chỉ làm máy êm hơn mà còn giảm tiêu hao năng lượng – một lợi ích thường bị bỏ qua.
Đôi khi, giải pháp không nằm ở linh kiện mà ở:
Nền móng
Khung máy
Vị trí lắp đặt
Một thay đổi nhỏ trong kết cấu có thể mang lại khác biệt lớn về tiếng ồn.
Một nhà máy thực phẩm mà tôi từng hỗ trợ có phản ánh rằng khu vực đóng gói quá ồn, ảnh hưởng đến công nhân. Ban đầu họ dự định thay máy mới.
Sau khi kiểm tra, chúng tôi phát hiện:
Lệch trục nhẹ
Mỡ bôi trơn không phù hợp
Bu lông bệ máy lỏng
Chỉ sau một đợt bảo trì tổng thể:
Tiếng ồn giảm rõ rệt
Công nhân làm việc dễ chịu hơn
Không cần đầu tư máy mới
Bài học ở đây là: hiểu đúng nguyên nhân tiếng ồn máy sản xuất sẽ giúp bạn tiết kiệm rất nhiều chi phí không cần thiết.
Máy sản xuất càng ồn theo thời gian không phải là điều hiển nhiên. Trong hầu hết các trường hợp, đó là:
Dấu hiệu mài mòn
Cảnh báo hư hỏng sớm
Tín hiệu cho thấy hệ thống đang vận hành không tối ưu
Nếu bạn đang quản lý hoặc vận hành nhà xưởng, hãy thử:
Lắng nghe máy kỹ hơn
Quan sát sự thay đổi của tiếng ồn
Đặt câu hỏi: “Vì sao máy lại ồn hơn trước?”
Đôi khi, chỉ cần chú ý sớm và xử lý đúng, bạn đã có thể kéo dài tuổi thọ thiết bị, cải thiện môi trường làm việc và bảo vệ hiệu quả sản xuất trong dài hạn.
(1)-large.webp)
Chia sẻ
